Hayatın sonraki hiçbir döneminde rastlanmayan bir hızla gerçekleşen ilk 2 yaş büyümesinden sonra; okul öncesi yani 3-6 yaş da büyüme ivmesi yavaşlama gösterir. Büyümenin ilk 2 yaştaki hızını anlayabilmek için ilk yaşta tartının doğum ağırlığından %200, boy uzunluğunun ise %55 artış gösterdiğini söylemem yardımcı olabilir. Okul öncesi dönem çocukların büyümeleri 4-5 yaşta dengelenir. Dikkat çekici noktalardan biride 6 yaşta erkek çocuklarına kıyasla kız çocuklarında farklılaşmaya başlayan yağ dokusu artışıdır. Dengesiz beslenmeye alışkın ya da alıştırılmış çocukların ergenlik veya yetişkin dönemde de obez olma riski yüksektir.
Bu süreç çocukların yiyeceklerden çok etraf ile ilgilenmeye başladığı dönemdir. Ayrıca bu dönemde besin seçiciliğinin normal olarak karşılanması gerekir. Mide hacimleri yetişkinler kadar büyük olmadığı için çocuğunuzun tükettiği besinleri az olarak görebilirsiniz. Çocuğunuz doyduğunu söylediğinde onu zorlamamanız önemlidir. Az ya da fazla yediğini düşünüyorsanız bir beslenme uzmanına danışabilir yaşıtlarına göre büyümesinin normal persentiller arasında olup olmadığını öğrenebilirsiniz.
Çocukluk dönemindeki kiloluluk ve şişmanlık sıklığı ülkemizde ve dünyada salgın bir hastalık gibi yayılmaktadır ve çocukluk çağının en sık görülen kronik hastalığıdır. Erişkinlerdeki en önemli sağlık sorunlarının çocukluk çağından başlayan şişmanlık ile ilgili olduğu düşünüldüğünde bu konu toplum sağlığı için önemli bir tehdit oluşturur.
Çocuk büyümesi değerlendirilirken yaşa göre büyüme dikkate alınır. Tabi ki çocuğun cinsiyeti, boyu ve kilogramı da gelişimin yorumlanmasında bir o kadar önemlidir. Aşağıdaki tablodan faydalanıp çocuğun ideal boy ve kilo büyümesi hakkında yaklaşık değerlere sahibi olabilirsiniz.
Okul Öncesi Çocuklarda İdeal Ağırlık Ve Boy Uzunluğu Formülleri
| Ağırlık (kg) | Yaş (yıl) x 2 + 8 |
| Boy (cm) | Yaş (yıl) x 5 + 76-80 |
Toplam Kalori İhtiyacına Neler Etki Eder?
Devamlı bir büyüme gelişme döneminde olan çocukların günlük kalori ihtiyaçları sağlıklı besinlerden karşılanmalıdır. Büyümenin değerlendirmesinde genel olarak boya göre kilo ya da vücut ağırlığının boya olan oranı temel alınır. Bu dönemde büyüme için ihtiyaç duyulan enerjiye çocuğun fiziksel olarak aktif olmasının da göz önünde bulundurulduğu beslenme programları hazırlanır. Alınan ve harcanan enerji dengesinin kurulması önemlidir.
Ne Kadar Proteinli Besinler Tüketmeli?
Proteinler, vücuttaki sayısız işlemin yolunda gidebilmesi için elzemdir. Proteinler, vücutta gerçekleşen biyokimyasal olaylarda, hormonların oluşumu ve işlev görmesinde, doku yapımında ve daha birçok yerde görev alır. Protein ihtiyacı uluslararası referanslarda 1-3 yaş grubu çocuklar için günlük olarak çocuğun kilogramı başına 1,2-1,5g, 4-5 yaş grubunda ise benzer şekilde 1,2g olarak belirtilmiştir. Protein ihtiyacının %50’sinin hayvansal kaynaklı proteinlerden karşılanması daha uygundur.
Yağ Tüketimi Oldukça ÖNEMLİ!
Okul öncesi dönemdeki beslenmenin özellikle faydalı yağ asitleri ve doğal yağları içermesi sandığınızdan da önemlidir. Çünkü beyin 5-6 yaşa kadar doğumdaki ağırlığının yaklaşık olarak 3 katına çıkar. Beynimizin %60’ ı yağdır. Tabi bu yağlar elzem yağ asitleri ve kolesterol esterlerinden oluşur. Bu nedenle bu yaş grubunun faydalı yağ asidi içeren taze kuruyemişlere, sağlıklı pişirilmiş deniz balıklarına, doğal et kaynaklarına ve doğal süt grubuna ihtiyaçları vardır. Yemeklerde de hep dediğim gibi tercihiniz zeytinyağı olsun. Zeytinyağı bünyesinde omega 3 (linolenik), omega 6 (linoleik) ve en çok da omega 9 (oleik) yağ asidini içerir. Bu yağ asitleri beynin gelişimi, nörotransmitterlerin oluşumu ve işlevi, sinir hücreleri sağlığı için elzemdir. ÇÜNKÜ bu esansiyel yağ asitleri sadece besinler yoluyla alınırlar.
Ayrıca yağdan zengin beslenme çocuğun fizyolojik gelişimine olan olumlu etkisinin yanı sıra karbonhidrat kaynağı besinleri tüketimini de sınırlandırır. Dolaylı yoldan fast food, paketli besin tüketiminin önüne geçer.
3-6 Yaş Çocuklar İçin Günlük Porsiyon Ölçüsü
| Besin Grubu | Porsiyon Sayısı |
| Süt ve Süt Ürünleri | 3-4 |
| Et, Balık, Tavuk, Hindi | 2 |
| Meyve ve Sebze | 4-5 |
| Ekmek Gerine Geçenler | 3-5 |
Porsiyonlar planlanırken mevsimin ve çeşitliliğin korunması elzemdir.
- Sebzelerden biri mutlaka yeşil yapraklı sebzelerden olmalıdır.
- Örneğin: Ispanak, Brokoli, Tere, Semizotu vb.
- Meyvelerden biride C vitamini içeriği yükseklerden olmalıdır.
- Örneğin: Kivi, Çilek, Portakal, Ananas vb.
- Süt ve Ürünlerinden sütün alerjen etkisi yüksek olduğu için ağırlığı yoğurt, kefir ve peynirden yana kullanın.
- Et grubunda çeşitlilik önemli çünkü birinin faydalı yağ asitleri yüksek, birinin B12 vitamini ve çinko minerali bir diğerinin kaslar için çok önemli olan tirozin amino asidi yüksektir.
- Ekmek yerine geçenlere geldiğimizde ise bu grupta da seçmekte zorlanacağınız çeşitlilikte seçenek söz konusudur.
