İdeal Kilo Kaybı Ne Olmalıdır?

İdeal kilo ya da sağlıklı kilo aralığı belirlenirken ilk bakılan değer beden kitle (BKİ) indeksidir. BKİ obeziteyi izlerken en sık kullanılan ölçüttür. Beden kitle indeksi boyunuzun metrekare cinsinden kilogramınıza bölümüyle elde edilir. Kişinin önce referans aralıklara göre nerede olduğu saptanır. Bu aralıklar aşağıdaki gibidir.

Obezite önlenilebilir bir hastalıktır ve vücut yağ yüzdesinin hastalık risklerini arttırdığı seviyelere çıkması olarak tanımlanır. Bu nedenle asıl amaç hızlı şekilde kas ve sıvıdan kilo verilmek değil yağdan kilo vermek olmalıdır.

Olağan düzen üzerinden birden fazla düşen kalori vücudu strese sokar ve var olan hastalık risklerinin ortaya çıkması ya da çıkma riskinin artmasına yol açabilir. Amerikan Ulusal Diyabet, Sindirim ve Böbrek Hastalıkları Enstitüsü taşınılan fazla kilolar beraberinde hipertansiyon, (yüksek LDL kolesterol, düşük HDL kolesterol veya yüksek trigliserit düzeyleri ile ilişkili) dislipidemi, Tip 2 diyabet, koroner kalp hastalığı, inme, safra kesesi rahatsızlıkları, kireçlenme, uyku apnesi ve solunum problemleri, rahim, göğüs ve kolon gibi kanserlerin görülme riskini arttığını vurgular.  Uzmanlık tez çalışmam sırasında da derinlemesine incelediğim çocuklarda büyüme raporlarında “Türkiye’de Okul Çağı Çocuklarında Büyümenin İzlenmesi Projesi” raporuna (2009) göre fazla kilolu ve şişman sıklığı %20.8 bulunmuş. “Türkiye Beslenme ve Sağlık Araştırması” 2010 ön çalışma raporuna göre de 0-5 yaşta obezite sıklığı %8.5 (erkek %10.1, kız %6.8) bulunmuştur. 0-5 yaşta fazla kilolu olanlar %17.9, fazla kilolu ve şişman olanlar %26.4 olarak saptamışlardır. Çocuklarda büyüme izlem kriterleri yetişkinlerden farklı değerlendirilir. Hızla değişen dünyada çocuklarda fazla tartı ve obezite sıklığı artış göstermektedir.

Bu nedenle sağlığınızı riske atmadan ve verilen kilonun kalıcı olmasını sağlamak adına hayatınızda kalabilecek beslenme modelleri çerçevesinde kilo verin. Hızlı giden kilonun büyük yüzdesi yağsız doku yani kas ve sıvı ağırlığıdır. Buda vücudun kalori yakma kapasitesinin azalmasına, sizin verdiğiniz kiloyu korumakta zorluk çekmenize ya da verilen kilonun geri gelmesine yol açar. Kilonuzu verirken uyguladığınız sağlıklı beslenme davranışlarınızdan hemen uzaklaşmanızda emeklerinizin boşa çıkmasına yol açabilir. Konuyu çok açılmadan toparlamak gerekirse beslenme uzmanınızın sizi ayda ortalama 4 kilo verdirmesini bekleyin. Bu değer sizin metabolizma hızınıza, verilen programı uygulama kalitenize ve var olan kilo durumunuzun fazlalığına bağlı olarak değişkenlik gösterebilir. Gelecek aylardaki kilo verimi ya da kişinin hedef kilosuna ulaştıktan sonraki dönemi de göz önünde bulundurulmalıdır. Bu nedenle kişiyi 100 metre koşusu gibi çabucak sonlanmasının sağlıklı olmadığı bunun bir maraton gibi olacağının farkına vardırılması önemlidir. Hedefini yapılabilir daha küçük hedeflere bölmesinin mantığı anlatılmalıdır.